Bw. Emmanuel Mpawe Tutuba
Gavana
Bodi ya Wakurugenzi ndicho chombo kikuu cha juu cha kutunga sera za Benki Kuu ya Tanzania, kilichoanzishwa chini ya kifungu cha 9 cha Sheria ya Benki Kuu ya Tanzania, Sura ya 197. Bodi ina jukumu la kutunga na kuamua sera za Benki, kuidhinisha bajeti ya Benki, na kuridhia ugawaji wa faida zinazotokana na shughuli za Benki.
Bodi inajumuisha wajumbe kumi na wanne, ambapo wanne kati yao ni Wakurugenzi Watendaji walioteuliwa na Rais ikijumuisha Gavana na Manaibu Gavana watatu (3). Aidha, Bodi ina wajumbe wawili wanaowakilisha Serikali ya Jamhuri ya Muungano na Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar(ex-officio) na Wakurugenzi saba (7) wasio watendaji wanaoteuliwa na Waziri mwenye dhamana ya masuala ya fedha. Aidha, Bodi ina Katibu ambaye anawajibika kutoa huduma za sekretarieti.
Muundo wa Bodi
Kwa sasa Bodi inajumuisha wajumbe kumi na tatu (13):
Sifa za Uteuzi
Wakurugenzi wasio watendaji huteuliwa kutoka kwa watanzania wenye ujuzi na uzoefu katika uchumi, benki, fedha, biashara, sheria, uhasibu au taaluma nyingine zinazohusiana.
Muda wa Uongozi
Gavana na Manaibu Gavana huteuliwa kwa kipindi cha miaka mitano na kila mmoja anaweza kuhudumu kwa vipindi visivyozidi viwili mfululizo vya miaka mitano, kwa mujibu wa sheria. Wakurugenzi wasiokuwa watendaji huteuliwa kwa kipindi cha miaka minne na wanaweza kuteuliwa tena kwa kipindi kingine kimoja.
Mikutano na Utoaji wa Maamuzi
Bodi inatakiwa kukutana mara kwa mara, lakini si chini ya mara moja ndani ya miezi miwili kwa mujibu wa Kifungu cha 11(1) cha Sheria ya Benki Kuu ya Tanzania. Maamuzi ya Bodi kwa kawaida hufikiwa kwa maridhiano. Pale ambapo maridhiano hayawezi kufikiwa, jambo husika huamuliwa kwa kura.
Katika upigaji kura, Mwenyekiti atakuwa na kura ya kawaida pamoja na kura ya uamuzi wa mwisho (casting vote). Hata hivyo, Mwakilishi wa Wizara ya Fedha ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Katibu Mkuu Wizara ya Fedha ya Serikali ya Mapinduzi Zanzibar hawana haki ya kupiga kura.
Katika kutekeleza majukumu yake ya usimamizi na utungaji sera, Bodi husaidiwa na Kamati tatu, mojawapo ikiwa ni Kamati ya kudumu iliyoanzishwa chini ya Kifungu cha 12(1) cha Sheria ya Benki Kuu ya Tanzania. Kamati hiyo ni Kamati ya Ukaguzi. Sheria pia inaipa Bodi mamlaka ya kuanzisha kamati nyingine kadiri inavyoona inafaa kwa utekelezaji bora wa majukumu yake. Kwa kutumia mamlaka hayo, Bodi imeanzisha Kamati mbili za ziada ambazo ni Kamati ya Usimamizi wa Mabenki na Kamati ya Fedha na Uwekezaji.
Kamati ya Ukaguzi
Kamati ya Ukaguzi ni Kamati ya kisheria iliyoanzishwa chini ya Kifungu cha 12(1) cha Sheria ya Benki Kuu ya Tanzania, na muundo wake huamuliwa na Bodi.
Kamati hii kwa kiasi kikubwa inaundwa na Wakurugenzi wasiokuwa watendaji na huongozwa na Mkurugenzi asiye mtendaji. Naibu Gavana anayesimamia masuala ya utawala na udhibiti wa ndani hushiriki katika vikao vya Kamati hii kama mjumbe asiye na haki ya kupiga kura, akiwakilisha Menejimenti ya Juu ya Benki.
Majukumu ya Kamati yanahusisha udhibiti wa ndani, utoaji wa taarifa za fedha, ukaguzi wa ndani na ukaguzi wa nje.
Kamati ya Usimamizi wa Mabenki
Kamati ya Usimamizi wa Mabenki huanzishwa kwa uamuzi wa Bodi ili kusaidia kusimamia sekta ya benki na fedha. Kamati hiyo huongozwa na Mwenyekiti anayechaguliwa na wajumbe kutoka miongoni mwa Wakurugenzi wasiokuwa watendaji, na inajumuisha Manaibu Gavana, Mwakilishi wa Wizara ya Fedha ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Katibu Mkuu wa Wizara ya Fedha wa Serikali ya Mapinduzi Zanzibar, pamoja na Wakurugenzi wasiokuwa watendaji kwa idadi itakayoamuliwa na Bodi.
Kamati huishauri Bodi kuhusu sera, sheria na hatua za udhibiti zinazofaa kwa lengo la kujenga mfumo wa fedha ulio salama, thabiti, imara na unaodhibitiwa vizuri, huku ikikuza viwango vya juu vya usimamizi na mbinu bora za kazi.
Kamati ya Fedha na Uwekezaji
Kamati ya Fedha na Uwekezaji husaidia Bodi katika kusimamia masuala ya fedha ya Benki, shughuli za uwekezaji, mfumo wa usimamizi wa hatari na miradi ya kimkakati. Kamati hiyo huongozwa na Gavana ambaye ndiye Mwenyekiti, na inajumuisha Manaibu Gavana pamoja na Wakurugenzi wasiokuwa watendaji kwa idadi itakayoamuliwa na Bodi.
Kamati hutoa ushauri na mapendekezo kwa Bodi kuhusu masuala ya utawala wa kifedha, mkakati wa uwekezaji, ugawaji wa rasilimali, usimamizi wa hatari na utendaji wa taasisi.
Kamati ya Sera ya Fedha
Mbali na Kamati za Bodi, Benki ina Kamati nyingine ya kisheria inayojitegemea inayojulikana kama Kamati ya Sera ya Fedha (Monetary Policy Committee – MPC). Kamati hii ina jukumu la kuandaa Sera ya Fedha ya Benki na kufuatilia utekelezaji wake kwa kuzingatia lengo kuu la kudumisha utulivu wa bei. Aidha, Kamati hufuatilia maamuzi ya kisera kuhusu masuala ya fedha, matokeo ya hatua za utekelezaji wa sera hizo pamoja na athari za shughuli za kisera katika ukwasi wa fedha.
Vilevile, Kamati hupitia mwenendo wa hivi karibuni wa uchumi na sera ya fedha, kutathmini maendeleo ya uchumi jumla na mwelekeo wa uchumi, na kuamua mwelekeo unaofaa wa Sera ya Fedha. Maamuzi na tathmini za Kamati hutangazwa kupitia Taarifa ya Sera ya Fedha (Monetary Policy Statement – MPS). Kamati pia ina jukumu la kupitia Taarifa hiyo ya Sera ya Fedha.
Muundo wa Kamati ya Sera ya Fedha
Muundo wa Kamati ya Sera ya Fedha umeainishwa chini ya Kifungu cha 12(1) cha Sheria ya Benki Kuu ya Tanzania, Sura ya 197. Kamati hii inaundwa na Gavana, ambaye ndiye Mwenyekiti wa Kamati; Manaibu Gavana, ambao ni wajumbe watendaji; wajumbe huru watatu kutoka sekta binafsi, ambapo angalau mmoja wao huteuliwa kutoka upande wowote wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania; Katibu Mkuu anayehusika na masuala ya Fedha katika Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Katibu Mkuu wa Hazina wa Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar, au wawakilishi wao, ambao hushiriki kama wajumbe wasio na haki ya kupiga kura; na Mkurugenzi wa Huduma za Sheria, ambaye ndiye Katibu wa Kamati.
Maamuzi ya Kamati ya Sera ya Fedha
Katika kutekeleza majukumu yake ya kisheria, maamuzi ya Kamati ya Sera ya Fedha yatakuwa ya mwisho
Gavana
Naibu Gavana, Uchumi na Sera
Naibu Gavana, Uthabiti na Usimamizi wa Sekta ya Fedha
Naibu Gavana, Utawala na Udhibiti wa Ndani
Representative from the Ministry of Finance - URT
Mkurugenzi
Mkurugenzi
Mkurugenzi
Mkurugenzi
Mkurugenzi
Mkurugenzi
Mkurugenzi
Mkurugenzi
Secretary to the Board